کار با دستگاه نورد طلاسازی

آموزش نحوه کار با دستگاه نورد طلاسازی، ویژه هنرجویان، کارآموزان و علاقه مندان ورود به عرصه طلا و جواهرسازی.

عزیزان همراه طلاپیشه سلام، روز و روزگار بر شما عزیزان دل خوش باد.

از “سری آموزش‌های طلاسازی” پس از بیان شناخت ابزار، “عیار کردن نقره” و “ساخت لحیم” در این نوشتار در خصوص نحوه کار با دستگاه نورد صحبت خواهیم کرد.

ما در این نوشتار به بررسی دستگاه نورد دستی که به اختصار آنرا نورد می‌نامیم خواهیم پرداخت.

با ما همراه شوید.

دستگاه نورد طلاسازی چیست؟

نورد دستگاهی برای نورد و شکل دادن به فلزات است.

انواع نورد:

۱- نورد برقی

۲-نورد دستی

الف: نورد دستی مجهز به گیربکس

ب: نورد دستی بدون گیربکس و یا ساده

تفاوت انواع مختلف نورد:

تنها تفاوت نورد برقی طلاسازی، دستی و گیربکسی در راحتی کار و قیمت تمام شده برای مصرف کننده است.

در سامانه برقی دینام کار گردش توپی‌ها انجام می‌دهد و فشاری بر کاربر وارد نمی‌شود ولی در سیستم دستی کار گردش توپی با استفاده از توان وارده متصدی و بوسیله گردش دستگیره و چرخ دنده‌های دستگاه انجام می‌شود.

در سیستم گیربکسی با استفاده از چرخ دنده‌های اضافی و تغییر محور گشتاور نیروی وارده توسط کاربر برای گردش دستگیره کمتر و کار راحتر نسبت به نوع بدون گیربکس شده است.

کاربرد اجزا نورد:

دستگیره:

از دستگیره نورد برای چرخاندن توپی‌ها استفاده می‌شود و با هر چرخش دورانی آن توپی‌ها به گردش در می‌آیند.

پیچ تنظیم ارتفاع:

از پیچ یا اهرم تنظیم ارتفاع برای تنظیم میزان فاصله توپی‌ها از هم استفاده می‌شود.

توپی زیرین ثابت و توپی فوقانی در نتیجه گردش این پیچ از توپی پایین فاصله می‌گیرد.

پیچ تراز ماشین نورد طلاسازی:

دو پیچ تراز روی دستگاه وجود دارد، کار آنها تراز کردن توپی‌ها نسبت به هم می‌باشد.

توپی:

توپی نورد از سه بخش مهم تشکیل شده است:

۱- شیار مفتول کردن شمش

۲- قسمت صاف برای تخت کردن

۳- کیمین کردن

خانه‌های مفتول کردن مکعب مربع و بصورت لوزی قرار گرفته‌اند، اندازه هر خانه با خانه دیگر فرق داشته و از بزرگ به کوچک کنار هم قرار گرفته‌اند، سایز خانه‌ها و تعداد آنها بسته به کارخانه سازنده و قیمت محصول متفاوت است.

به خانه‌های مفتول توپی در طلاسازی “دره” می‌گویند، اولین خانه دره اول و آخرین خانه دره آخر می‌باشد.

از قسمت صاف برای تخت کردن قطعه و از بخش کیمین نیم گرد کردن محصول استفاده می‌شود.

طرز کار با دستگاه نورد طلاسازی:

برای نورد قطعه پیچ تنظیم را به اندازه‌ای می‌چرخانیم تا قطعه از شیار عبور کند سپس ۴۵ درجه پیچ تنظیم را بسته تا توپی‌ها به هم نزدیک شوند، قطعه را داخل شیار گذاشته و اهرم دستی را می‌چرخانیم تا زمانیکه قطعه از سمت دیگر خارج شود.

مجدد پیچ تنظیم ارتفاع را ۴۵ درجه دیگر سفت کرده و قطعه را داخل شیار می‌گذاریم و اهرم دستگاه را می‌چرخانیم.

این عمل را تا زمانیکه توپی‌ها به هم برسد تکرار می‌کنیم، زمانیکه توپی‌ها به هم رسیدند، دره اول تمام می‌شود، با کولیس اندازه‌گیری کرده و اندازه را یادداشت می‌کنیم.

حال قطعه را می‌تابانیم.

تاباندن

یعنی قطعه را به اندازه‌ای حرارت می‌دهیم تا به رنگ سرخ درآید.

علت تاباندن قطعه چیست؟

وقتی قطعه را نورد می‌کنیم در اثر فشار و اصطکاک در بین مولوکول‌های قطعه تنش بوجود می‌آید با حرارت دادن قطعه تنش بوجود آمده را از بین برده و ساختار مولوکولی آنرا بازسازی می‌کنیم.

پس از تاباندن قطعه را از خانه دوم به روش قبل نورد می‌کنیم، این عمل را تا حصول نتیجه و اندازه دلخواه ادامه می‌دهیم.

نکته اول: قطعه در اولین خانه بیشترین تنش را به خود می‌بیند بنابراین بعد از اولین خانه آنرا می‌تابانیم ولیکن درهای بعد هر دو یا سه خانه آنرا می‌تابانیم.

نکته دوم:در هربار نورد یک گوش کار را به سمت بالا داخل شیار می‌دهیم تا در پایان قطعه چهار گوش شود، بعضی‌ از اساتید می‌گویند قطعه را از یک سمت وارد دستگاه نورد کنیم یعنی سر و ته آنرا علامت گذاری کرده و از قسمت سر فقط وارد کنیم برخی دیگر این عمل را غیرضروری می‌دانند.

تخت کردن

قطعه را ابتدا تابانده و در صورت وجود کجی و انحنا آنرا صاف می‌کنیم و سپس آنرا به روش مفتول کردن تخت می‌کنیم، هر بار ۴۵ درجه پیچ تنظیم را چرخانده و قطعه را نورد می‌کنیم.

قابل توجه هنرجویان عزیز

اگر قطعه بصورت مستقیم وارد صفحه نورد شود ۱۰% از عرض و ۹۰% از طول افزایش (پهن شدن) حجم خواهد داشت.

اگر با زاویه ۴۵ درجه وارد کنیم از هر سمت ۵۰% افزایش حجم(پهن می‌شود) خواهد داشت.

کیمین

با وارد کردن مفتول به داخل شیار کیمین مفتول از یک سمت(پایین کار) گرد می شود و در پایان نورد مفتول نیم گرد خواهد شد.

توجه: در نورد قطعه، بدلیل تنش زیاد کار بایستی به آرامی انجام شود یعنی هر بار به اندازه خیلی کم پیچ تنظیم ارتفاع توپی را سفت می‌کنیم، تنش و فشار زیاد موجب ترک خوردن قطعه و شکنندگی آن می‌شود.

یک نکته طلایی در خصوص دستگاه نورد

ظرفیت دستگاه نورد طلاسازی

در هنگام خرید دقت کنید “قطر ۱۲ یا ۸ در ماشین نورد طلاسازی” به این معنی است که دستگاه نورد می‌تواند سیم‌ها یا ورق‌های طلا را با قطرهایی به اندازه ۱۲ میلی‌متر یا ۸ میلی‌متر نورد کند. این ابعاد نشان‌دهنده حداکثر ضخامت یا قطر ماده‌ای است که دستگاه نورد قادر به پردازش آن است.

توصیه: نوردی بخرید که توان بالایی داشته باشد!

چند نکته در خصوص نگهداری دستگاه:

استحکام دستگاه نورد بر اساس نورد طلا و نقره محاسبه و ساخته شده است از نورد قطعات سخت مثل فولاد خودداری شود.

باقیمانده مواد خورنده و تمیز کننده از روی توپی پاک شود.

از نورد قطعه خیس خودداری شود.

در نورد قطعه از بخش‌های مختلف آن بصورت یکنواخت استفاده شود تا پس از مدتی بخش میانی و وسط آن دچار سایش نشود.

برای آشنایی با سایر ابزار طلاسازی اینجا → کلیک کنید.

توصیه برای مطالعه بیشتر:

آموزش ساخت لحیم نقره

برای دیدن فیلم آموزشی، پرسش و پاسخ از گروه طلاسازی در ایتا استفاده کنید.