نقشاندازی طلا با آب داغ: آموزش گامبهگام یک تکنیک سنتی اصفهانی
آموزش جامع و کاربردی “نقشاندازی با آب داغ” برای حجمدهی به ورق طلا
در این آموزش طلاسازی طلاپیشه با تکنیک نقشاندازی طلا با آب داغ، یکی از روشهای سنتی طلاسازان اصفهان آشنا میشوید.

۱. ابزار و مواد مورد نیاز
| ابزار | مشخصات فنی | دلیل انتخاب |
| ظرف مسی | قطر ۴۰ سانتیمتر، عمق ۱۰ سانتیمتر | انتقال یکنواخت حرارت |
| آب مقطر | ۳ لیتر (بدون املاح معدنی) | جلوگیری از لکهگذاری روی طلا |
| نی بامبو | قطر ۵-۷ میلیمتر، طول ۳۰ سانتیمتر | عدم چسبندگی به طلا |
| ورق طلا | عیار ۱۸، ضخامت ۰.۳-۰.۵ میلیمتر | انعطافپذیری مناسب |
| منبع حرارت | شعله گاز با دمای قابل کنترل | تنظیم دقیق دمای آب |
۲. مراحل اجرا (گامبهگام):
۱: آمادهسازی آب
- آب مقطر را تا ۷۸-۸۰°C گرم کنید (دما باید زیر نقطه جوش باشد).
- نکته: از دماسنج دیجیتال استفاده شود. دمای بالاتر از ۸۰°C باعث تخریب ساختار طلا میشود.
۲: ایجاد جریان آب
- با نی بامبو آب را به صورت حرکتهای دایرهای به چرخش درآورید تا:
- سرعت چرخش: ۲ دور در ثانیه
- عمق گرداب: ۳-۴ سانتیمتر
- ترفند: برای الگوهای اسلیمی، حرکت نی باید مارپیچی باشد.
۳: شناورسازی طلا
- ورق طلا را با انبر مسی از لبه گرفته، بهآرامی روی سطح آب قرار دهید:
- زاویه قرارگیری: ۳۰ درجه نسبت به سطح آب
- زمان تماس: حداکثر ۱۰ ثانیه
۴: نقشپذیری
- با نوک نی بامبو، روی سطح آب طرح ایجاد کنید:
- برای حجم موجدار: فشار نی باید متناوب (سبک-سنگین) باشد.
- برای حجم حبابی: نی را به صورت ضربههای نقطهای بزنید.
- نکته: طلا در این دما ۳-۵% انبساط پیدا میکند و شکل میپذیرد.
۵: خروج طلا
ورق را از سمت راست با انبر بلند کرده، سریع روی سنگ مرمر خنک قرار دهید.
۳. پارامترهای حیاتی برای موفقیت:
| پارامتر | مقدار بهینه | اثر انحراف |
| دمای آب | ۷۸-۸۰°C | ۸۰°C: پارگی طلا، <۷۵°C: عدم شکلپذیری |
| ضخامت طلا | ۰.۳-۰.۵mm | ۰.۵mm: عدم انعطاف، <۰.۳mm: پارگی |
| سرعت چرخش آب | ۱.۵-۲ دور/ثانیه | سرعت بالا: پیچیدگی نامنظم |
| زمان ماندگاری | ۸-۱۰ ثانیه | ۱۵ ثانیه: غرق شدن طلا |
۴. فوتهای کوزهگری:
- پیشحرارت انبر: انبر را ۱۰ ثانیه حرارت دهید تا از شوک حرارتی طلا جلوگیری شود.
- اضافه کردن عسل: ۱ قاشق عسل طبیعی به آب اضافه کنید تا کشش سطحی آب افزایش یابد.
- اصلاح طرح: اگر طرح ناقص بود، طلا را دوباره روی آب قرار دهید اما حداکثر ۲ بار تکرار شود.
فیزیک پشت تکنیک نقشاندازی طلا با آب داغ:
دلایل علمی شکلپذیری طلا با آب داغ
- کشش سطحی آب: نیروی ۰.۰۷۲ نیوتن بر متر (در ۸۰°C) طلا را به شکل موج درمیآورد.
- انبساط حرارتی: ضریب انبساط طلا (۱۴.۲ × ۱۰⁻⁶/K) در تماس با آب گرم باعث تغییر حجم موضعی میشود.
- الگوی جریان: گرداب ایجاد شده توسط نی، تنشهای برشی روی طلا اعمال میکند.
کاربردهای عملی در طلا و جواهرسازی:
۱. ساخت گوشوارههای بالدار: ایجاد حجمهای طبیعی شبیه بال پروانه.
۲. پشتپاندانتیهای سهبعدی: فرمهای ارگانیک بدون جوش.
۳. حاشیهسازی تاجهای دستساز: ایجاد موجهای ظریف دور کار.
عیبیابی سریع:
| مشکل | دلیل | راهحل |
| پارگی طلا | دمای آب بالا | کاهش دما به ۷۵°C و استفاده از طلای ضخیمتر |
| عدم شکلپذیری | کشش سطحی ناکافی | افزودن عسل یا صابون طبیعی |
| چروکیدگی نامنظم | سرعت چرخش نادرست | تمرین با نی روی آب سرد پیش از اجرا |
نقل قول طلایی از استاد علیرضا غفاری (اصفهان):
“آب، طلا را زنده میکند!
وقتی طلای نازک روی آب گرم میرقصد،
باید مانند باد با نی همراهیش کنی،
نه مانند دیوار…”
این تکنیک در کارگاههای سنتی محله دردشت اصفهان اجرا میشود.
توصیه برای مطالعه بیشتر:
چاپ بافت برگ روی طلا در طلاسازی سنتی | ترکیب طبیعت با هنر دست
